Ngày 11/9/2026, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) ban hành Văn bản số 5183/EVN-KDMBĐ nhằm giải đáp các khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai Nghị định 243/2026/NĐ-CP. Văn bản tập trung vào 12 nhóm vấn đề liên quan đến điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ, mua bán điện dư, hệ thống lưu trữ BESS, thiết bị Zero-Export và cơ chế mua bán điện trực tiếp.
Đây là những nội dung đáng chú ý đối với chủ đầu tư, doanh nghiệp, đơn vị thi công EPC và các tổ chức, cá nhân đang có kế hoạch đầu tư hệ thống điện mặt trời mái nhà.
Trong bài viết này, chúng tôi tổng hợp và diễn giải 12 nội dung theo văn bản của EVN, giúp bạn đọc nắm bắt các quy định quan trọng và chủ động hơn trong quá trình thiết kế, lắp đặt, đấu nối và thực hiện thủ tục liên quan.

1. Thủ tục thông báo, đăng ký phát triển điện mặt trời mái nhà được thực hiện như thế nào?

Một trong những vấn đề được Tổng công ty Điện lực miền Trung (EVNCPC) kiến nghị là việc kết nối, chia sẻ dữ liệu thông báo và đăng ký phát triển nguồn điện giữa cơ quan quản lý nhà nước với các đơn vị điện lực.
Theo ý kiến của EVN, Điều 15 và Điều 18 Nghị định 58/2025/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 243/2026/NĐ-CP, đã quy định trách nhiệm tiếp nhận, chuyển hồ sơ và tham gia ý kiến của đơn vị quản lý lưới điện.
Việc trao đổi thông tin được thực hiện thông qua hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính hoặc môi trường điện tử phù hợp.
Điểm cần lưu ý: Các Tổng công ty Điện lực và Công ty Điện lực cần chủ động phối hợp với cơ quan tiếp nhận hồ sơ tại địa phương, bảo đảm thực hiện đúng trình tự và thời hạn quy định. EVN đồng thời đang phối hợp với các đơn vị liên quan thuộc Bộ Công an để triển khai quy trình liên thông giải quyết thủ tục hành chính trên môi trường điện tử.

2. Ai chịu chi phí lắp đặt công tơ điện hai chiều khi bán điện dư?

Theo quy định tại điểm c khoản 2 Điều 37 Nghị định 58/2025/NĐ-CP, tổ chức, cá nhân lắp đặt nguồn điện có bán sản lượng điện dư lên lưới điện phải chịu trách nhiệm đầu tư, lắp đặt công tơ đo đếm và thiết bị truyền dữ liệu từ xa tại điểm giao nhận điện, bảo đảm khả năng kết nối tương thích với hệ thống của đơn vị điện lực.
Tuy nhiên, quy định cũng cho phép các bên có thỏa thuận khác với đơn vị điện lực.
Cụ thể, Mẫu số 05 của hợp đồng mua bán điện quy định trường hợp có thỏa thuận, bên mua điện dư có thể hỗ trợ cung cấp và lắp đặt công tơ đo đếm điện hai chiều.
Như vậy, không bắt buộc trong mọi trường hợp khách hàng phải tự mua và lắp đặt công tơ. Việc đơn vị điện lực hỗ trợ cung cấp, lắp đặt được thực hiện trên cơ sở thỏa thuận giữa các bên. Việc quản lý tài sản và chi phí liên quan tuân theo quy định hiện hành và phân cấp, phân quyền của EVN.
Để hạn chế phát sinh chi phí hoặc phải thay đổi thiết bị sau khi hoàn thiện hệ thống, chủ đầu tư nên thống nhất phương án đo đếm với đơn vị điện lực trước khi triển khai lắp đặt.

3. Điện mặt trời mái nhà có được bán điện dư vượt mức 50% không?

Đây là một trong những nội dung được nhiều chủ đầu tư quan tâm khi tính toán hiệu quả kinh tế của hệ thống điện mặt trời.
Theo điểm b khoản 2 Điều 14 Nghị định 58/2025/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 243/2026/NĐ-CP, từ ngày Nghị định có hiệu lực đến hết ngày 31/12/2030, các bên được thỏa thuận mua bán sản lượng điện dư với tỷ lệ cao hơn 50% sản lượng điện phát tại đầu ra của nguồn điện mặt trời mái nhà theo cường độ bức xạ.
Việc thỏa thuận phải đáp ứng các điều kiện:
• Lưới điện tại khu vực đấu nối bảo đảm khả năng tiếp nhận.
• Việc mua bán điện dư đáp ứng điều kiện vận hành an toàn lưới điện.
• Phù hợp với phương thức vận hành hệ thống điện theo quy định.
Đáng chú ý, Nghị định không quy định một mức tỷ lệ tối đa cụ thể cho trường hợp mua bán điện dư vượt 50% nêu trên.
Điều này không đồng nghĩa mọi hệ thống đều mặc nhiên được bán điện dư vượt 50%. Tỷ lệ thực tế phải được bên mua và bên bán thỏa thuận căn cứ vào khả năng tiếp nhận của lưới điện và các điều kiện vận hành liên quan.

4. Phân biệt công suất inverter (kW) và công suất tấm pin (kWp)

Trong quá trình phát triển hệ thống điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ, việc xác định công suất nguồn điện là vấn đề quan trọng đối với thủ tục phát triển và xác định sản lượng điện.
EVN làm rõ hai đại lượng được sử dụng cho các mục đích khác nhau:
• Công suất phát triển nguồn điện (kW): Được xác định theo công suất của bộ chuyển đổi nghịch lưu, tức inverter.
• Công suất định mức của tấm quang điện (kWp): Được sử dụng để xác định sản lượng điện phát theo cường độ bức xạ, căn cứ tổng công suất định mức của các tấm pin lắp đặt thực tế.
Theo văn bản trả lời của EVN, Nghị định quy định riêng các đại lượng này và không đặt ra tỷ lệ giới hạn giữa tổng công suất tấm pin (kWp) với công suất inverter (kW).
Vì vậy, khi thiết kế hệ thống điện mặt trời, chủ đầu tư và đơn vị thi công cần xác định đúng đại lượng theo từng nội dung pháp lý, thay vì sử dụng công suất tấm pin để thay thế trực tiếp cho công suất inverter hoặc ngược lại.

5. Hệ thống điện mặt trời có pin lưu trữ BESS được bán điện dư như thế nào?

Đối với hệ thống điện mặt trời có tích hợp pin lưu trữ năng lượng BESS, vấn đề quan trọng là xác định chính xác nguồn điện được nạp vào hệ thống lưu trữ.
Theo khoản 2 Điều 14 Nghị định 58/2025/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 243/2026/NĐ-CP, sản lượng điện dư được mua bán có thể bao gồm sản lượng điện từ hệ thống lưu trữ được tích điện từ nguồn điện mặt trời mái nhà.
Điều này có ý nghĩa đặc biệt đối với các hệ thống BESS có khả năng nhận điện từ nhiều nguồn khác nhau.
Ví dụ, nếu pin lưu trữ vừa có thể nạp điện từ hệ thống điện mặt trời, vừa có thể nạp điện từ lưới điện, thì cần có phương án đo đếm phù hợp để xác định phần sản lượng điện được tích từ nguồn điện mặt trời.
Theo hướng dẫn của EVN, bên mua và bên bán điện dư cần thỏa thuận phương án đo đếm nhằm xác định phần sản lượng điện từ BESS đủ điều kiện làm cơ sở mua bán và thanh toán.
Lưu ý: Không thể mặc nhiên coi toàn bộ điện xả ra từ BESS là điện mặt trời được phép bán lên lưới. Nguồn gốc điện nạp vào hệ thống lưu trữ cần được xác định theo phương án đo đếm phù hợp.

6. Có được bán điện dư từ hệ thống lắp đặt trên công trình là tài sản công không?

Việc lắp đặt điện mặt trời tại các công trình là tài sản công có những yêu cầu riêng về quản lý, sử dụng tài sản.
Theo điểm d khoản 1 Điều 14 Nghị định 58/2025/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 243/2026/NĐ-CP, việc mua bán sản lượng điện dư từ nguồn điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ lắp đặt tại công trình là tài sản công phải tuân thủ đồng thời:
• Quy định về điện mặt trời mái nhà và mua bán điện dư.
• Pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công.
• Các quy định pháp luật khác có liên quan.
• Sự phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của bên bán điện dư.
EVN cũng nhấn mạnh trách nhiệm của bên bán trong việc bảo đảm tính chính xác, đầy đủ và hiệu lực pháp lý của hồ sơ đề nghị bán điện dư.
Các đơn vị điện lực thực hiện mua bán điện theo thẩm quyền, phân cấp và hồ sơ được cung cấp; không thay thế cơ quan có thẩm quyền trong việc thẩm định, quyết định hoặc hướng dẫn quản lý, sử dụng tài sản công.
Do đó, đối với các dự án điện mặt trời tại trụ sở cơ quan, đơn vị sự nghiệp hoặc công trình thuộc phạm vi quản lý tài sản công, chủ đầu tư cần rà soát đầy đủ điều kiện pháp lý trước khi thực hiện thủ tục bán điện dư.

7. Thiết bị Zero-Export: trường hợp nào phải trang bị và nghiệm thu?

Zero-Export là thiết bị điều khiển có chức năng cho phép hoặc ngăn chặn việc phát công suất hữu công lên lưới điện, tùy theo cơ chế vận hành được thiết lập.
Theo khoản 5 Điều 10 Nghị định 58/2025/NĐ-CP, trường hợp nguồn điện đấu nối với hệ thống điện quốc gia từ cấp điện áp trung áp trở lên và không bán sản lượng điện dư, tổ chức, cá nhân phát triển nguồn điện có trách nhiệm trang bị thiết bị bật/tắt phát ngược theo quy định.
Việc vận hành thiết bị phải tuân theo yêu cầu của cấp điều độ có quyền điều khiển khi cần thiết để bảo đảm an toàn hệ thống điện.
Đối với công tác nghiệm thu, điểm b và điểm e khoản 3 Điều 23 quy định đơn vị điện lực phối hợp nghiệm thu hệ thống thiết bị bật/tắt phát ngược thuộc trường hợp áp dụng, trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận được đề nghị.
EVN đồng thời làm rõ rằng Nghị định không giao EVN xây dựng, ban hành riêng bộ tiêu chuẩn, quy trình thử nghiệm, mẫu biên bản nghiệm thu hay quy định kiểm tra định kỳ dành riêng cho thiết bị Zero-Export.
Việc áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và tổ chức nghiệm thu cần căn cứ quy định pháp luật có liên quan.

8. Zero-Export có bắt buộc kết nối với hệ thống giám sát, điều khiển của cấp điều độ không?

Một vấn đề khác được đặt ra là liệu các nguồn điện có trang bị Zero-Export nhưng không bán điện dư có phải kết nối thiết bị với hệ thống giám sát, điều khiển của cấp điều độ hay không.
Theo văn bản trả lời của EVN, Nghị định không quy định các nguồn điện thuộc trường hợp phải trang bị Zero-Export và không bán điện dư tại điểm c khoản 5 Điều 10 phải kết nối thiết bị này với hệ thống thu thập, giám sát, điều khiển của cấp điều độ để theo dõi trạng thái hoặc thực hiện lệnh bật/tắt.
Trong khi đó, yêu cầu trang bị thiết bị, phương tiện kết nối với hệ thống thu thập, giám sát, điều khiển tại điểm b khoản 5 Điều 10 áp dụng đối với nguồn điện đấu nối từ trung áp trở lên có bán sản lượng điện dư.
Hai trường hợp này có nghĩa vụ khác nhau và không nên áp dụng đồng nhất.
Chủ đầu tư cần xác định chính xác phương án vận hành của hệ thống, cấp điện áp đấu nối và việc có bán điện dư hay không để triển khai thiết bị phù hợp với quy định.

9. Hệ thống điện mặt trời lắp đặt trước ngày 01/01/2021 có được phát triển thêm không?

Theo khoản 1 Điều 39 Nghị định 58/2025/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 243/2026/NĐ-CP, tổ chức, cá nhân đang bán điện cho đơn vị điện lực từ nguồn điện mặt trời mái nhà lắp đặt trước ngày 01/01/2021 được phát triển thêm nguồn điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ.
Tuy nhiên, việc phát triển thêm không được làm tăng quy mô công suất của nguồn điện mặt trời mái nhà cũ theo hợp đồng mua bán điện đã ký.
EVN hướng dẫn các đơn vị điện lực căn cứ hợp đồng hiện hữu và tình trạng thực tế của hệ thống để thống nhất phương án kỹ thuật, đo đếm, bảo đảm xác định riêng sản lượng điện của nguồn cũ và nguồn phát triển thêm.
Việc đấu nối hệ thống mới phải bảo đảm hai yêu cầu quan trọng:
• Không làm tăng quy mô công suất của nguồn điện mặt trời mái nhà cũ theo hợp đồng đã ký.
• Không ảnh hưởng đến việc xác định và thanh toán sản lượng điện của hệ thống cũ.
Đối với các hệ thống đang hưởng cơ chế giá FIT, việc thiết kế bổ sung nguồn điện tự sản xuất, tự tiêu thụ cần được tính toán kỹ về sơ đồ đấu nối, công tơ và phương án đo đếm. Đây là cơ sở để bảo đảm sản lượng của từng nguồn được xác định và thanh toán theo đúng cơ chế áp dụng.

10. Mua bán điện dư trong cơ chế mua bán điện trực tiếp qua lưới điện kết nối riêng được áp dụng ra sao?

Đối với mô hình mua bán điện trực tiếp qua lưới điện kết nối riêng, Nghị định 243/2026/NĐ-CP đã sửa đổi, bổ sung quy định về phạm vi và cách xác định sản lượng điện dư.
Theo văn bản của EVN, đối với trường hợp quy định tại điểm c khoản 17 Điều 3 Nghị định 57/2025/NĐ-CP, sản lượng điện dư được xác định theo sản lượng đo đếm tại điểm giao nhận điện giữa đơn vị bán lẻ điện trong mô hình khu, cụm và Tổng công ty Điện lực hoặc Công ty Điện lực theo chiều phát lên lưới điện quốc gia trong mỗi chu kỳ thanh toán.
Về tỷ lệ và giá mua bán điện dư, cần phân biệt các trường hợp:
• Trường hợp thông thường: Sản lượng điện dư và giá mua bán do các bên thỏa thuận, trừ các trường hợp được quy định riêng; giá không vượt quá mức giá tối đa của khung giá phát điện tương ứng.
• Trường hợp nguồn điện mặt trời mái nhà bán cho Tổng công ty Điện lực hoặc Công ty Điện lực: Sản lượng điện dư không quá 50% sản lượng điện thực phát, áp dụng theo quy định tương ứng tại khoản 3 Điều 6.
• Trường hợp nguồn điện mặt trời mái nhà bán điện trực tiếp cho khách hàng sử dụng điện lớn trong mô hình khu, cụm và bán điện dư cho đơn vị bán lẻ điện tại mô hình đó: Sản lượng điện dư và giá mua bán do hai bên đàm phán, thỏa thuận theo khoản 4 Điều 6.
Nghị định chưa quy định riêng trình tự, hồ sơ hoặc mẫu hợp đồng mua bán điện cho trường hợp này. Vì vậy, các bên cần căn cứ quy định pháp luật về đo đếm điện năng, hiện trạng đấu nối và phân cấp, phân quyền hiện hành để thống nhất hợp đồng, phương thức đo đếm và cách xác định sản lượng thanh toán.

11. Hệ thống đã lắp đặt nhưng chưa hoàn tất thủ tục có được đăng ký bán điện dư? Hợp đồng có thời hạn bao lâu?

Đối với các nguồn điện mặt trời mái nhà phát triển từ ngày 01/01/2021 đến thời điểm Nghị định 58/2025/NĐ-CP có hiệu lực nhưng chưa thực hiện thủ tục theo Nghị định 135/2024/NĐ-CP, khoản 2 Điều 39 quy định các nguồn điện này thực hiện theo Nghị định 58/2025/NĐ-CP và các nội dung sửa đổi, bổ sung có liên quan.
Theo hướng dẫn của EVN, nếu có nhu cầu bán sản lượng điện dư, tổ chức, cá nhân thuộc trường hợp nêu trên thực hiện gửi hồ sơ theo khoản 1 Điều 24; bên mua điện dư xử lý hồ sơ theo khoản 2 Điều 24.
Về thời hạn hợp đồng, khoản 4 Điều 24 Nghị định 58/2025/NĐ-CP quy định thời hạn hợp đồng mua bán điện là 05 năm kể từ ngày nguồn điện được nghiệm thu theo Điều 23 và bên bán cung cấp đủ hồ sơ.
Hiệu lực hợp đồng được thực hiện theo điểm a khoản 1 Điều 8 Mẫu số 05.
Như vậy, đối với hệ thống đã lắp đặt, vận hành trước khi hoàn tất thủ tục, chủ đầu tư cần xác định đúng trường hợp chuyển tiếp áp dụng, hoàn thiện hồ sơ theo quy định và thực hiện các yêu cầu liên quan trước khi tiến hành mua bán điện dư.
Không nên mặc định thời hạn 05 năm được tính từ ngày lắp đặt hoặc ngày hệ thống bắt đầu phát điện, bởi quy định được EVN viện dẫn gắn thời hạn hợp đồng với việc nghiệm thu và cung cấp đủ hồ sơ.

12. Trạm sạc, trụ sạc và tủ đổi pin xe điện có thuộc đối tượng mua bán điện trực tiếp?

Nghị định 243/2026/NĐ-CP đã sửa đổi quy định về đối tượng tham gia cơ chế mua bán điện trực tiếp qua lưới điện quốc gia, trong đó có khách hàng sử dụng điện lớn dùng điện cho hoạt động kinh doanh dịch vụ sạc điện cho phương tiện giao thông sử dụng điện.
Theo điểm b khoản 2 Điều 2 Nghị định 57/2025/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 243/2026/NĐ-CP, đối tượng này phải đáp ứng các điều kiện quy định về khách hàng sử dụng điện lớn, mục đích sử dụng điện, đơn vị cung cấp điện và cấp điện áp đấu nối từ 22 kV trở lên.
EVN làm rõ rằng Nghị định không đặt ra thêm tiêu chí riêng về tổng công suất của trạm sạc, trụ sạc, tủ đổi pin hoặc yêu cầu phụ tải phải độc lập để xác định đối tượng áp dụng.
Các đơn vị điện lực căn cứ điều kiện pháp lý nêu trên và quy định của Bộ Công Thương về khách hàng sử dụng điện lớn để xác định đối tượng tham gia cơ chế mua bán điện trực tiếp.
Đối với các doanh nghiệp đang đầu tư trạm sạc xe điện kết hợp điện mặt trời, việc xác định mô hình cấp điện, cấp điện áp đấu nối và điều kiện tham gia cơ chế mua bán điện trực tiếp cần được thực hiện ngay từ giai đoạn lập phương án đầu tư.
Kết luận: Những điểm cần lưu ý khi triển khai điện mặt trời mái nhà năm 2026
Văn bản số 5183/EVN-KDMBĐ ngày 11/9/2026 cho thấy EVN đã làm rõ nhiều vấn đề phát sinh trong quá trình triển khai Nghị định 243/2026/NĐ-CP, đặc biệt liên quan đến mua bán điện dư, hệ thống lưu trữ, thiết bị chống phát ngược và các hệ thống điện mặt trời đã lắp đặt trước đó.

Đối với chủ đầu tư và đơn vị thi công, có thể rút ra một số điểm quan trọng:

1. Bán điện dư vượt 50%: Có thể thỏa thuận đến hết ngày 31/12/2030 nếu đáp ứng các điều kiện về lưới điện và vận hành; không có tỷ lệ tối đa cụ thể được ấn định trong quy định được EVN viện dẫn.
2. Công tơ hai chiều: Khách hàng có trách nhiệm đầu tư theo quy định, nhưng có thể thỏa thuận để bên mua điện dư hỗ trợ cung cấp, lắp đặt.
3. Hệ thống BESS: Cần xác định được phần điện lưu trữ có nguồn gốc từ điện mặt trời để làm cơ sở mua bán và thanh toán.
4. Zero-Export: Cần phân biệt nghĩa vụ trang bị thiết bị với yêu cầu kết nối hệ thống giám sát, điều khiển; hai trường hợp không hoàn toàn giống nhau.
5. Hệ thống điện mặt trời cũ: Được phát triển thêm trong trường hợp quy định cho phép nhưng không được làm tăng quy mô công suất của nguồn cũ theo hợp đồng đã ký.
6. Hợp đồng mua bán điện dư: Cần thực hiện đúng quy định về hồ sơ, nghiệm thu, hiệu lực và thời hạn hợp đồng.
Việc hiểu đúng các quy định ngay từ giai đoạn khảo sát, thiết kế và lập phương án đấu nối sẽ giúp chủ đầu tư hạn chế rủi ro phát sinh, đồng thời nâng cao hiệu quả khai thác hệ thống điện mặt trời.
Vietcotek được thành lập từ năm 2001, và đã có nhiều kinh nghiệm thiết kế, thi công và bảo trì trên 100 công trình Solar áp mái từ năm 2019.

Nguồn tham khảo: Văn bản số 5183/EVN-KDMBĐ ngày 11/9/2026 của Tập đoàn Điện lực Việt Nam về việc thực hiện một số nội dung Nghị định số 243/2026/NĐ-CP, kèm phụ lục giải đáp kiến nghị của EVNCPC và EVNSPC.
Lưu ý: Bài viết nhằm tổng hợp và phổ biến thông tin từ văn bản EVN, không thay thế văn bản pháp luật chính thức hoặc hướng dẫn áp dụng của cơ quan có thẩm quyền. Khi triển khai dự án cụ thể, chủ đầu tư cần đối chiếu quy định hiện hành và làm việc với đơn vị điện lực có liên quan.