Mở đầu
Thẩm định thiết kế phòng cháy và chữa cháy (PCCC) là một khâu quan trọng trong quá trình chuẩn bị và triển khai dự án xây dựng. Một hồ sơ thiết kế phù hợp ngay từ đầu giúp chủ đầu tư hạn chế việc điều chỉnh bản vẽ, thay đổi thiết bị, phát sinh chi phí và kéo dài tiến độ thi công. Tuy nhiên, không phải mọi công trình đều thuộc cùng một diện thẩm định, cùng một cơ quan giải quyết hoặc cùng một bộ hồ sơ.
Từ ngày 01/7/2025, Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ số 55/2024/QH15 và Nghị định 105/2025/NĐ-CP tạo lập khung pháp lý mới. Tiếp đó, Nghị định 347/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 15/9/2026, sửa đổi một số quy định liên quan đến thẩm định thiết kế PCCC. Chủ đầu tư cần áp dụng các văn bản theo nội dung đã được sửa đổi, bổ sung, thay vì chỉ tham khảo quy trình trước đây.

1. Thẩm định thiết kế PCCC là gì và vì sao phải làm ?

Thẩm định thiết kế PCCC là hoạt động xem xét các giải pháp an toàn cháy trong hồ sơ thiết kế theo phạm vi và thẩm quyền do pháp luật quy định. Những nội dung chuyên môn có thể liên quan đến khoảng cách an toàn, đường tiếp cận cho xe chữa cháy, bậc chịu lửa, ngăn cháy lan, thoát nạn, cấp nước chữa cháy, báo cháy, chữa cháy và các hệ thống kỹ thuật hỗ trợ. Phạm vi cụ thể phải căn cứ loại công trình, giai đoạn thiết kế và quy định áp dụng.
Việc thẩm định không thay thế trách nhiệm của tổ chức thiết kế, đơn vị thẩm tra (nếu có), chủ đầu tư và nhà thầu trong việc bảo đảm chất lượng hồ sơ, thi công đúng thiết kế và nghiệm thu thực tế. VIETCOTEK khuyến nghị rà soát giải pháp PCCC từ giai đoạn thiết kế cơ sở hoặc phương án kiến trúc, đặc biệt đối với công trình cao tầng, nhà xưởng, kho hàng và dự án cải tạo có thay đổi công năng.

2. Công trình nào phải thẩm định thiết kế PCCC?

Không thể kết luận chỉ dựa vào tên gọi “nhà xưởng”, “chung cư”, “văn phòng” hoặc “kho”. Trước tiên phải xác định công năng, quy mô, chiều cao, diện tích, khối tích, đặc điểm nguy hiểm cháy và các điều kiện liên quan theo danh mục pháp luật hiện hành.
Phụ lục III ban hành theo Nghị định 105/2025/NĐ-CP đã được thay thế theo Nghị định 347/2026/NĐ-CP. Vì vậy, khi rà soát một dự án trong tháng 10/2026, cần dùng đúng Phụ lục III hiện hành, không sao chép danh mục hoặc ngưỡng quy mô từ các tài liệu cũ.
Đối với công trình thuộc đối tượng phải thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi tại cơ quan chuyên môn về xây dựng và đồng thời thuộc Phụ lục III, khoản 1 Điều 6 Nghị định 105/2025/NĐ-CP (được sửa đổi tại Điều 12 Nghị định 347/2026/NĐ-CP) quy định cơ quan chuyên môn về xây dựng thẩm định thiết kế PCCC; việc thẩm định được tích hợp, lồng ghép với quá trình thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi.
Đối với các trường hợp khác, cần tiếp tục xác định thẩm quyền, giai đoạn thiết kế và thủ tục tương ứng theo Luật PCCC và CNCH, Nghị định 105 và các nội dung sửa đổi. Không nên hiểu việc tích hợp nêu trên là mọi hồ sơ thiết kế PCCC đều chuyển sang cơ quan chuyên môn về xây dựng.

3. Cần chuẩn bị những gì trước khi lập hồ sơ?

Trước khi triển khai bản vẽ chi tiết, chủ đầu tư nên thống nhất tối thiểu năm nhóm thông tin: (i) Giấy tờ pháp lý dự án, đất đai và đầu tư phù hợp với trường hợp cụ thể; (ii) công năng và quy mô của từng khối nhà, tầng, khu vực; (iii) Đặc điểm hàng hóa, nguyên liệu, dây chuyền sản xuất và tải trọng cháy dự kiến; (iv) Yêu cầu vận hành thực tế, số lượng người sử dụng và phương án tổ chức thoát nạn; (v) Hồ sơ kiến trúc, kết cấu và các hệ thống cơ điện có liên quan.
Đối với dự án cải tạo hoặc thay đổi công năng, cần bổ sung bản vẽ hiện trạng, hồ sơ thẩm duyệt/thẩm định trước đây nếu có, biên bản nghiệm thu và danh mục những hạng mục dự kiến điều chỉnh. Việc thiếu dữ liệu hiện trạng dễ dẫn đến thiết kế không khả thi hoặc phát sinh xử lý tại công trường.

4. Hồ sơ thẩm định thiết kế: những điểm cần chú ý năm 2026

Hồ sơ cụ thể phụ thuộc loại dự án, giai đoạn thiết kế và cơ quan có thẩm quyền. Điều 14 Nghị định 347/2026/NĐ-CP sửa đổi điểm a khoản 4 Điều 9 Nghị định 105/2025/NĐ-CP đối với một số hồ sơ thiết kế kỹ thuật hoặc thiết kế bản vẽ thi công: nội dung gồm văn bản đề nghị theo Mẫu PC11, giấy tờ hợp pháp về đất đai hoặc văn bản về chủ trương đầu tư, xây dựng theo pháp luật liên quan, cùng hồ sơ thiết kế thể hiện các nội dung PCCC được viện dẫn tại Điều 16 Luật PCCC và CNCH.
Nghị định 347 cũng thay thế một số biểu mẫu, trong đó có Mẫu PC11 và PC12. Chủ đầu tư và đơn vị tư vấn cần tải mẫu đang có hiệu lực, kiểm tra chữ ký, thành phần hồ sơ, sự thống nhất giữa thuyết minh, bản vẽ và tài liệu kỹ thuật trước khi nộp. Không nên dùng bộ mẫu lưu từ dự án cũ mà chưa rà soát.
Lưu ý: danh mục trên là ví dụ cho trường hợp được quy định tại điều khoản nêu trên, không phải bộ hồ sơ áp dụng giống nhau cho mọi công trình.

5. Sáu nhóm nội dung kỹ thuật cần kiểm soát

(1) Tổng mặt bằng và tiếp cận chữa cháy: bố trí đường, khoảng trống và khả năng tiếp cận phục vụ chữa cháy phù hợp thiết kế và quy chuẩn áp dụng.
(2) Giải pháp ngăn cháy: xem xét khoang cháy, giới hạn chịu lửa, cửa ngăn cháy, xuyên sàn và xuyên tường của các hệ thống kỹ thuật.
(3) Thoát nạn: kiểm tra số lượng, vị trí, chiều rộng lối ra, đường thoát nạn, buồng thang và giải pháp hỗ trợ thoát nạn theo đặc điểm công trình.
(4) Báo cháy và chữa cháy: xác định phạm vi bảo vệ, lựa chọn hệ thống, nguồn nước, bơm, đường ống, thiết bị và các điều kiện vận hành.
(5) Kiểm soát khói và liên động: phối hợp giữa báo cháy, quạt, van, thang máy, cửa và các hệ thống có chức năng liên quan theo kịch bản thiết kế.
(6) Khả năng thi công, vận hành và bảo trì: bố trí không gian kỹ thuật, lối tiếp cận thiết bị, khả năng thay thế, kiểm tra và bảo dưỡng về sau.
Đây là danh mục kiểm soát chuyên môn do VIETCOTEK đề xuất; yêu cầu bắt buộc đối với từng hạng mục phải xác định theo quy chuẩn, tiêu chuẩn và hồ sơ thiết kế cụ thể.

6. Khi thay đổi thiết kế hoặc công năng, phải xử lý thế nào?

Trong thực tế, nhiều dự án phát sinh thay đổi từ yêu cầu kinh doanh: tăng mật độ hàng hóa, chuyển kho sang sản xuất, bổ sung tầng lửng, thay đổi vách ngăn, thay đổi bố trí dây chuyền hoặc chuyển đổi mục đích sử dụng. Những điều chỉnh này có thể ảnh hưởng đến giải pháp thoát nạn, ngăn cháy, cấp nước, báo cháy và chữa cháy.
Chủ đầu tư nên lập bảng so sánh trước–sau, đánh giá tác động đến giải pháp PCCC và xác định liệu thay đổi có thuộc trường hợp phải thực hiện thủ tục thẩm định điều chỉnh theo quy định hiện hành hay không. Không nên thi công trước rồi mới tìm cách hợp thức hóa hồ sơ. Đối với dự án có văn bản thẩm duyệt hoặc thẩm định từ giai đoạn pháp luật trước, cần rà soát quy định chuyển tiếp và tình trạng pháp lý thực tế của dự án.

7. Quy trình phối hợp được VIETCOTEK khuyến nghị

Bước 1: Khảo sát, thu thập hồ sơ pháp lý, xác định công năng và quy mô công trình.
Bước 2: Đối chiếu danh mục hiện hành để xác định diện thẩm định, cơ quan có thẩm quyền và giai đoạn thực hiện.
Bước 3: Rà soát phương án kiến trúc, kết cấu và cơ điện để phát hiện xung đột với yêu cầu PCCC.
Bước 4: Lập và kiểm tra hồ sơ thiết kế, sử dụng biểu mẫu hiện hành; phối hợp giải trình, bổ sung theo yêu cầu hợp lệ của cơ quan có thẩm quyền.
Bước 5: Kiểm soát việc cập nhật kết quả thẩm định vào bộ bản vẽ thi công, quản lý các thay đổi trong quá trình triển khai.
Bước 6: Chuẩn bị kế hoạch vận hành thử, nghiệm thu, bàn giao và bảo trì ngay từ giai đoạn thiết kế.
Sáu bước trên là quy trình quản trị dự án do VIETCOTEK đề xuất, không phải trình tự thủ tục hành chính được pháp luật ấn định cho mọi dự án.

8. Khuyến nghị dành cho chủ đầu tư

Thứ nhất, xác định nghĩa vụ thẩm định ngay khi chốt phương án công năng và quy mô, không chờ đến khi hoàn thành thiết kế thi công. Thứ hai, chỉ định đầu mối phối hợp giữa tư vấn kiến trúc, kết cấu, cơ điện và PCCC để tránh các bộ môn sử dụng thông số không thống nhất. Thứ ba, yêu cầu đơn vị tư vấn trình bày rõ căn cứ pháp lý và danh mục quy chuẩn, tiêu chuẩn áp dụng trong thuyết minh. Thứ tư, quản lý chặt các thay đổi công năng, mặt bằng và thiết bị. Thứ năm, gắn việc lựa chọn giải pháp PCCC với khả năng vận hành, kiểm tra và bảo trì lâu dài.
Đối với nhà xưởng, kho hàng và công trình cải tạo, việc khảo sát hiện trạng và xác định đặc tính hoạt động thực tế là bước đặc biệt quan trọng. Một phương án chỉ phù hợp trên bản vẽ nhưng không đáp ứng điều kiện sử dụng thực tế sẽ tạo ra rủi ro lớn trong quá trình thi công và vận hành.

 

Kết luận

Thẩm định thiết kế PCCC năm 2026 cần được tiếp cận theo đúng loại công trình, thẩm quyền và giai đoạn thiết kế. Nghị định 347/2026/NĐ-CP đã điều chỉnh một số quy định của Nghị định 105/2025/NĐ-CP, trong đó có việc lồng ghép thẩm định thiết kế PCCC với thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi đối với nhóm công trình đáp ứng điều kiện pháp luật.
VIETCOTEK khuyến nghị chủ đầu tư kiểm tra căn cứ pháp lý ngay từ đầu, tổ chức phối hợp thiết kế liên ngành và quản lý hồ sơ xuyên suốt từ thẩm định đến thi công, nghiệm thu và vận hành. Đây là cách giảm phát sinh, kiểm soát tiến độ và nâng cao mức độ an toàn thực chất của công trình.

Căn cứ pháp lý và tài liệu tham khảo
1. Luật PCCC và CNCH số 55/2024/QH15 (đối chiếu nội dung sửa đổi nếu có).
https://vanban.chinhphu.vn/
2. Nghị định 105/2025/NĐ-CP, ngày 15/5/2025; đặc biệt Điều 6, Điều 9 và Phụ lục III.
https://vanban.chinhphu.vn/?classid=1&docid=213702&pageid=27160&typegroupid=4
3. Nghị định 347/2026/NĐ-CP, ngày 08/9/2026; đặc biệt Điều 12, Điều 14 và Điều 31.
https://congbao.chinhphu.vn/van-ban/nghi-dinh-so-347-2026-nd-cp-470418.htm
4. Học viện PCCC và CNCH, 16/9/2026: Quy định mới về thẩm định thiết kế, nghiệm thu PCCC.
https://hocvienpccc.bocongan.gov.vn/blog/quy-dinh-moi-ve-tham-dinh-thiet-ke-nghiem-thu-ve-pccc-theo-nghi-dinh-so-347-2026-nd-cp_7648