Phạm vi: đánh giá rủi ro, bố trí, an toàn điện, phát hiện cháy, chữa cháy, kiểm soát khói, điều khiển liên động, ứng phó và quản lý vận hành. Các giải pháp gợi ý không thay thế hồ sơ thiết kế được thẩm định.

1. Nhận diện nguy cơ cháy

Khu vực sạc kết hợp tải điện lớn, đầu nối, cáp, thiết bị bảo vệ và năng lượng tích trữ trên xe. Cần phân biệt cháy do tủ điện/trụ sạc với sự cố pin lithium-ion. Hiện tượng thermal runaway có thể giải phóng nhiệt, khí dễ cháy, khí độc và tạo nguy cơ tái cháy; việc ngắt nguồn sạc không loại bỏ năng lượng bên trong pin. Phân tích nguy cơ phải xem xét cả phương tiện, thiết bị sạc, không gian xung quanh và khả năng tiếp cận chữa cháy. [1]

2. Căn cứ pháp lý và giới hạn áp dụng

Luật PCCC và CNCH 55/2024/QH15 và Nghị định 105/2025/NĐ-CP tạo khung trách nhiệm, thủ tục theo đối tượng công trình. QCVN 06:2022/BXD (cùng Sửa đổi 1:2023), QCVN 13:2018/BXD và QCVN 10:2025/BCA cần đối chiếu theo loại hình công trình và phạm vi yêu cầu. Thông tư 31/2026/TT-BXD ban hành Sửa đổi 01:2026 QCVN 04:2021/BXD có hiệu lực 15/12/2026; nhà chung cư hiện hữu có thời hạn rà soát 6 tháng từ ngày có hiệu lực theo quy định chuyển tiếp. [2][3]
Đặc biệt: Thông tư 61/2026/TT-BCT ban hành QCVN 32:2026/BCT có hiệu lực 01/07/2027. Theo thông tin giải thích của cơ quan thuộc Bộ Công Thương, quy chuẩn này KHÔNG áp dụng cho trạm sạc bố trí hoàn toàn bên trong công trình xây dựng (ví dụ tầng hầm), trạm sạc chỉ phục vụ nội bộ không kinh doanh và một số đối tượng loại trừ khác. Không được mặc định QCVN 32 là quy chuẩn thiết kế PCCC bắt buộc cho mọi trạm sạc trong tầng hầm hay nhà xưởng. Cần đọc nguyên văn phạm vi áp dụng và điều khoản chuyển tiếp khi triển khai dự án. [4][5]

3. Khảo sát hiện trạng và lựa chọn vị trí

Với tầng hầm: khảo sát khoang cháy, cửa và lối thoát nạn, chiều cao thông thủy, đường xe chữa cháy tiếp cận, phân vùng khói, cấp khí bù, sprinkler và nguồn điện. Tránh đặt trụ sạc cản trở phương tiện chữa cháy hoặc lối thoát. Với nhà xưởng: tách rõ sạc ô tô/xe máy điện, sạc xe nâng, thay pin công nghiệp; phân loại pin chì-axit hay lithium-ion; đánh giá bụi, nước, va chạm xe, nguồn nhiệt, hàng hóa dễ cháy và giao thông nội bộ. Vị trí ngoài trời thông thoáng có thể giảm một số khó khăn về khói, nhưng vẫn phải kiểm tra cháy lan và ảnh hưởng đến công trình lân cận. Các khoảng cách 10 m hoặc vị trí công tắc 15 m nêu trong bài nghiên cứu C07 là giải pháp tham khảo tại thời điểm công bố, không mặc nhiên là mức bắt buộc phổ quát hiện hành. [1]

4. Thiết kế điện, bảo vệ và ngắt khẩn cấp

Tính phụ tải theo số trụ, công suất định mức, chế độ sạc đồng thời và giải pháp quản lý tải. Ví dụ 10 trụ AC × 22 kW = 220 kW công suất lắp đặt; nếu hệ thống quản lý tải giới hạn đồng thời 150 kW thì vẫn phải kiểm chứng chế độ lỗi, chọn cáp, thiết bị bảo vệ, dòng ngắn mạch, RCD/RDC-DD khi áp dụng, nối đất, chống sét và khả năng mở rộng. Tủ cấp nguồn, bộ cắt điện và điểm ngắt khẩn cấp phải nhận diện rõ, thao tác an toàn. Ngắt nguồn sạc không được làm mất nguồn các hệ thống PCCC phải duy trì hoạt động và không có nghĩa pin trên xe đã hết điện. [4][5]

5. Phát hiện cháy và cảnh báo

Lựa chọn đầu báo khói/nhiệt/Beam/ASD theo điều kiện môi trường, chiều cao, dòng khí và yêu cầu thiết kế báo cháy. Camera nhiệt và cảm biến giám sát trụ sạc là giải pháp bổ trợ, không mặc nhiên thay thế báo cháy được yêu cầu. Khí CO hoặc HF có thể liên quan đến sự cố pin nhưng không có cơ sở để khẳng định mọi khu vực sạc đều bắt buộc lắp cảm biến HF; lựa chọn đầu dò và ngưỡng báo phải dựa trên đánh giá nguy cơ, thử nghiệm và tiêu chuẩn được áp dụng. Phát hiện khói trong không gian gara có thể không nhận biết mọi giai đoạn sớm của sự cố nằm sâu trong bộ pin kín.

6. Chữa cháy, chống cháy lan và kiểm soát khói

Hệ thống sprinkler trong gara có thể hạn chế cháy lan và làm mát nhưng không nên quảng bá là chắc chắn dập tắt hoàn toàn thermal runaway trong pin xe. Thiết kế hệ chữa cháy phải căn cứ công năng, nguy cơ cháy và tiêu chuẩn áp dụng. Với tầng hầm, lập vùng hút khói, cấp khí bù, kiểm soát cửa/van, nguồn cấp và điều khiển bằng tay. Không tự động khởi động toàn bộ quạt/van mà bỏ qua vùng cháy và phương án thiết kế. Đặc biệt không sao chép giải pháp trong bài C07 cũ yêu cầu trì hoãn phun sprinkler đến khi xác nhận cắt điện: phải đối chiếu quy chuẩn/tiêu chuẩn hiện hành, nguyên lý hoạt động hệ sprinkler và hồ sơ được thẩm định trước khi xác định bất kỳ logic trì hoãn nào. [1]

7. Kịch bản liên động tham khảo

Bảng sau chỉ là gợi ý xây dựng Cause & Effect; điều kiện kích hoạt, vùng tác động, trạng thái an toàn và thời gian trễ phải được xác nhận theo từng dự án.
Tín hiệu Chức năng cần xem xét Phản hồi/kiểm thử
Báo cháy vùng sạc Cảnh báo; điều khiển hệ liên quan theo vùng Tín hiệu cảnh báo và trạng thái đầu ra
Sự cố điện trụ sạc Dừng sạc/cắt nhánh nguồn liên quan Trạng thái contactor, tín hiệu lỗi
Cháy tầng hầm Chuyển chế độ kiểm soát khói vùng liên quan Quạt, van, cấp khí bù, lỗi
Sprinkler hoạt động Truyền báo và giám sát hoạt động chữa cháy Công tắc dòng chảy, tín hiệu giám sát
Ngắt nguồn khẩn cấp bằng tay Cô lập nguồn trụ sạc thuộc phạm vi thiết kế Xác nhận trạng thái nguồn

8. Ứng phó sự cố và quản lý vận hành

Khi thấy khói, mùi khét, tiếng bất thường hoặc nhiệt tăng: cảnh báo, kích hoạt quy trình ứng phó, ngừng sạc/cắt nguồn từ vị trí an toàn nếu được phép, sơ tán và gọi 114 khi có cháy/nguy cơ cháy. Không chạm đầu nối hoặc cố di chuyển xe có dấu hiệu pin đang thoát nhiệt. Cung cấp cho lực lượng chữa cháy vị trí pin, tình trạng sạc, sơ đồ cấp điện, điểm cắt nguồn và đường tiếp cận. Sau sự cố phải theo dõi nguy cơ tái cháy và đánh giá an toàn trước khi sử dụng lại. Duy trì hồ sơ kiểm tra cáp, đầu nối, tủ điện, chức năng bảo vệ, báo cháy, chữa cháy và thử liên động định kỳ.

9. Checklist cho chủ đầu tư và đơn vị thiết kế

(1) Xác định đúng loại hình sạc, phạm vi quy chuẩn; (2) đối chiếu pháp lý và thủ tục khi cải tạo; (3) khảo sát khoang cháy, lối thoát và hút khói; (4) tính tải và chọn bảo vệ điện; (5) lựa chọn giải pháp phát hiện/chữa cháy theo nguy cơ; (6) lập kịch bản liên động có phản hồi; (7) thử tích hợp các tình huống và mất nguồn; (8) xây dựng phương án ứng phó, biển báo, đào tạo; (9) quản lý thay đổi công suất/số trụ; (10) lưu bản vẽ hoàn công và hồ sơ bảo trì.

10. Kết luận VIETCOTEK

PCCC trạm sạc xe điện là bài toán tích hợp giữa công nghệ sạc, an toàn điện, giải pháp ngăn cháy, phát hiện, chữa cháy, kiểm soát khói và ứng phó. Đối với tầng hầm, ưu tiên bảo vệ thoát nạn và quản lý khói; đối với nhà xưởng, chú ý loại pin, hoạt động công nghệ và nguy cơ cháy lan đến vật liệu sản xuất. Không dùng một con số khoảng cách hay một giải pháp chữa cháy chung cho mọi dự án. Thiết kế phải được rà soát theo văn bản đang có hiệu lực và hồ sơ được thẩm định.

Bài viết mang tính thảo, trích dẫn từ các nguồn bên dưới.
Nguồn tham khảo và ghi chú kiểm chứng
[1] C07 – Một số vấn đề về bảo đảm an toàn PCCC cho trạm sạc xe điện
https://cspccc.canhsatpccc.gov.vn/vi/news/nghien-cuu-trao-doi/mot-so-van-de-ve-bao-dam-an-toan-phong-chay-va-chua-chay-cho-tram-sac-xe-dien-78
[2] Bộ Xây dựng – Thông tư 31/2026/TT-BXD
https://www.moc.gov.vn/pl/Pages/ChiTietVanBan.aspx?TypeVB=1&vID=708
[3] Bộ Xây dựng – Hướng dẫn hỏi đáp về khu vực sạc và đổi pin chung cư
https://moc.gov.vn/vn/tin-tuc/1332/96792/tra-loi-cau-hoi-cua-doanh-nghiep-lien-quan-den-den-viec-bo-tri-bai-do–khu-vuc-sac-va-doi-pin-xe-dien-trong-xay-dung-nha-chung-cu.aspx
[4] Bộ Công Thương – Thông tư 61/2026/TT-BCT
https://moit.gov.vn/van-ban-phap-luat/thong-tu-so-61-2026-tt-bct-ban-hanh-quy-chuan-ky-thuat-quoc-gia-ve-tru-sac-tram-sac-xe-dien.html
[5] Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương – Phạm vi QCVN 32:2026/BCT
https://vioit.moit.gov.vn/vn/tin-hoat-dong-nganh/bo-cong-thuong-chinh-thuc-ban-hanh-quy-chuan-ky-thuat-quoc-gia-ve-tru-sac–tram-sac-xe-dien–qcvn-32-2026-bct–7161.4056.html
LƯU Ý BIÊN TẬP: Trước khi sử dụng các chỉ tiêu định lượng trong hồ sơ thiết kế, phải đọc toàn văn quy chuẩn và điều khoản áp dụng, bao gồm phụ lục, chuyển tiếp và hồ sơ công trình. Các tài liệu nghiên cứu của C07 không đồng nhất với văn bản quy phạm pháp luật.